Samookaleczenia
1 marca obchodzony jest Światowy Dzień Samoświadomości Autoagresji. To dzień poświęcony zwiększaniu wiedzy na temat samookaleczeń oraz przełamywaniu tabu, które wciąż towarzyszy temu tematowi. Samookaleczenia to trudny i bolesny temat, który coraz częściej dotyczy dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. Jako pedagog szkolny warto mówić o nim otwarcie – w sposób rzetelny, spokojny i wspierający. Celem tego artykułu jest przybliżenie zjawiska, obalenie mitów oraz wskazanie, gdzie i jak szukać pomocy.
Czym są samookaleczenia? Samookaleczenia (autoagresja) to celowe zadawanie sobie bólu lub ran bez zamiaru odebrania sobie życia. Najczęściej przybierają formę:
- nacinania skóry,
- drapania do krwi,
- przypalania,
- uderzania się,
- rozdrapywania ran.
Warto podkreślić, że samookaleczenia nie zawsze są próbą samobójczą, choć mogą współwystępować z myślami samobójczymi i zawsze wymagają poważnego potraktowania.
Dlaczego młodzi ludzie się samookaleczają? Przyczyn może być wiele. Najczęściej są to:
- silne, trudne emocje (złość, smutek, wstyd, poczucie winy),
- przeciążenie stresem (szkoła, relacje rówieśnicze, sytuacja rodzinna),
- doświadczenie przemocy lub odrzucenia,
- poczucie braku kontroli nad własnym życiem,
- trudności w nazywaniu i regulowaniu emocji.
Dla niektórych młodych osób ból fizyczny chwilowo zmniejsza napięcie emocjonalne. Może dawać złudne poczucie ulgi lub kontroli. Niestety, jest to mechanizm krótkotrwały i prowadzi do pogłębiania problemu. Warto zwrócić uwagę na:
- noszenie długich rękawów nawet w ciepłe dni,
- świeże rany, zadrapania lub blizny,
- izolowanie się od rówieśników,
- wyraźne wahania nastroju,
- spadek wyników w nauce,
- wypowiedzi świadczące o niskiej samoocenie.
Każda zmiana w zachowaniu dziecka powinna skłonić do uważnej rozmowy – bez oceniania i bez straszenia.
Jak rozmawiać z dzieckiem ?
Rozmowa powinna opierać się na spokoju i empatii, zadawaniu otwartych pytań („Widzę, że ostatnio jest Ci trudno. Chcesz o tym opowiedzieć?”), unikaniu krytyki i moralizowania, zapewnieniu o gotowości do wsparcia. Najważniejsze jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której młoda osoba może powiedzieć o swoich emocjach bez lęku przed karą czy odrzuceniem. Gdzie szukać pomocy?
- W sytuacji podejrzenia samookaleczeń należy:
- Skontaktować się z wychowawcą/pedagogiem szkolnym/psychologiem szkolnym.
- Umówić konsultację z psychologiem lub psychiatrą dziecięcym.
- W sytuacji zagrożenia życia – niezwłocznie wezwać pomoc medyczną.
Bezpłatną pomoc można uzyskać m.in. pod numerami: 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży prowadzony przez Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym (prowadzony przez Fundacja ITAKA).Numery te działają bezpłatnie i anonimowo.
Rozmawiajmy. Wspierajmy. Reagujmy.
https://pedagogonline.pl/samookaleczenia-czyli-patologiczne-zachowania-wobec-siebie/
